GRİP
Tüm Dünyayı etkileyen H1N1 pandemisi nedeniyle yazılı ve görsel medyada toplumu yönlendirme ve bununla birlikte ortaya çıkan panik havası ile çeşitli kurumlarda gerekli/gereksiz dezenfeksiyon uygulamalarının yapıldığı görülmektedir.
Hastalığın Bulaşması:
Hasta kişiler hastalık bulguları çıkmadan bir gün öncesinden başlayıp, hastalık belirtileri çıktıktan sonraki yedi güne kadar olan süreçte; solunum sekresyonları ve dışkı gibi çıkartılarla virüsü ortama yayarlar.
Grip virüsü başlıca iki yolla insandan insana bulaşmaktadır.
• Damlacık yoluyla (Öksürme ve aksırma sırasında havaya saçılan damlacıklar havada belli bir süre asılı kalıp duyarlı kişilere solunum yolu ile bulaşabilir )
• Temas yoluyla (Solunum sekresyonları yada dışkı gibi virüs içeren çıkartılarla kontamine olmuş eller, elle temas eden eşyalar, hasta ile sağlıklı kişilerin tokalaşma, öpüşme vb. gibi direk teması )
Alınacak Kişisel önlemler:
1- Hasta olan yada hastalık belirtisi gösteren kişiler evinde istirahat etmeli, virüsü bulaştırabileceği toplu yaşam alanları ile ilişkisini kısıtlamalıdır.
2-Kalabalık ve havalandırması iyi olmayan ortamlardan uzak durulmalıdır.
3-Öpüşme ve toklaşma yerine selamlaşma tercih edilmelidir.
4- Hasta kişi toplu yaşam alanlarına çıkacaksa, maske takarak damlacıkların etrafa saçılmasına mani olmalı, ellerini sık sık yıkarak veya bir el antiseptiği ile temizlemelidir.
5- Öksürme ve hapşırma esnasında, ağzını tek kullanımlık kâğıt mendil ile kapatmalı, kullanılan mendili tekrar kullanmadan uygun şekilde çöpe atmalıdır.
6- Hapşırma anında kâğıt mendil sağlanamıyor ise eller yerine kolun iç kısmı ağzı kapatmak amacı ile kullanılmalıdır.
7- Ortak havlu kullanılmamalıdır.
8- Ortak kullanım alanlarında, katı sabun yerine sıvı sabun tercih edilmelidir.
9- Antimikrobiyal madde içeren sıvı ya da katı sabunların, bu maddeleri içermeyen ürünlere göre grip önleminde bir üstünlüğü yoktur.
10- Hasta yada hastalık kuşkulu kişilerle temastan sonra mutlaka el temizliği yapılmalıdır.
11- Grip aşısı yapılmalıdır. (Mevsimsel Grip aşısı, Domuz gribine karşı korumaz. Domuz giribi aşısı da mevsimsel gribe karşı korumaz. İnfluenza virusu dışında başka virüsler de benzer semptomlarla infeksiyon yapar. Grip aşısı bu infeksiyonlara karşı da korumaz.)
12- Hastalıklı kişi ile teması olanlar konun uzmanı bir hekime başvurmalıdır.
Toplu yaşam alanlarında alınacak önlemler:
1- Okul, işyeri, kışla, yurt gibi alanlarda hasta olan kişiler derhal sağlıklı kişilerden ayrılmalı ve başka bir alana alınmalıdır. Mümkünse evinde istirahat etmelidir.
2- Hasta ve hasta ile yakın teması olacak kişiler maske kullanmalıdır.
3- Toplu yaşam alanlarında elle sık temas eden (kapı kolu, telefon, masa, merdiven kolları, asansör, elektrik düğmeleri, tutacaklar, musluk başları, bankamatik vb. ) yerler düzenli aralıklarla temizlenmeli ve/veya dezenfekte edilmelidir.
4- Bunun dışında kalan alanların (tavanlar, duvarlar, zeminler) rutin temizliği yeterlidir. Dezenfeksiyon gerekli değildir.
5- Dezenfeksiyon amacıyla kullanılabilecek ürünler
a. Çamaşır suyunun, %1 -% 10’luk solüsyonları dezenfeksiyon amacı ile kullanılabilir.
b. Yer yüzey dezenfektanı yada yüzeylerde antimikrobiyal koruyucu olarak Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri tarafından ruhsat verilmiş ve ticari olarak satılan ürünler dezenfeksiyon amacı ile kullanılabilir
c. Bu ürünlerin üzerlerinde yazan kullanım talimatlarına uygun olarak sulandırımlar yapılır. Bu ürünler hiçbir şekilde başka ürünlerle karıştırılarak kullanılmamalıdır.
6- Temizlik ve Dezenfeksiyon uygulamalarında farklı alanlar için farklı renkte bezler kullanılmalıdır.(örneğin masa, kapı kolu vb. için mavi, lavabo, musluk vb. sulu alanların temizliği için sarı, tuvalet klozet vb. için kırmızı bezler kullanılarak, karışma engellenmelidir.)
7- Temizlik olmadan, dezenfeksiyon olmaz. Bu nedenle önce temizlik işlemlerinin yapılması gereklidir.
ÖNEMLİ NOTLAR:
1- Dezenfektanlar kimyasal maddelerdir. Çoğu dezenfektan insanlar için toksiktir ve doğa için tehlikeli atık oluşturur. Bu nedenle dezenfektanları gerekli olmadığı durumlarda ve aşırı kullanmak tehlikelidir. Dezenfektanlar kullanılırken insan ve doğa ile uyumlu olanlar tercih edilmelidir. Yüzey koruyucu maddeler ile mikroorganizmalara karşı uzun süreli yüzey koruma sağlanabilir.
2- Dezenfektanlar doğru konsantrasyonlarda etkilidir. Kullanırken tariflere uymak gerekir.
3- Grip salgını için su ve sabunla yapılacak düzenli temizlik, dezenfeksiyon kadar etkilidir.
4- Virusler ortamda en fazla 2 gün kalabilirler. Oldukça dayanıksızdırlar. Temas dan ziyade solunum yolundan damlacık ile bulaş salgının hızı için önemlidir.
5- El dezenfektanı olarak satılan maddelerin temel özelliği % 70 Alkol içermeleridir. Hızlı etkilidir. İçersine bazı kimyasal maddeler konularak etki süreleri uzatılabilir. Kolonya da basit olarak el dezenfektanı olarak kullanılabilir.
6- Eller ıslak iken, el dezenfektanı kullanmak yanlıştır. Kuru ele uygulanır ve elin tüm yüzeylerine sürülür. Bunun için yaklaşık 3 ml dezenfektan ele alınmalıdır. Dezenfektan kullanıldıktan havlu ile kurulama yapılmaz. Dezenfektan kullanıldıktan el yıkama yapılmaz.
7- El dezenfeksiyonu, el yıkama imkanı yada vakti olmayan durumlarda el yıkama yerine kullanılmalıdır.
8- El yıkama için eller 20-30 saniye sabunla yıkanmalı, sonra durulanmalı ve eller kurulanmalıdır. Bu süreç ortalama 1 dakika olmalıdır. Bu durumlarda tek kullanmlık havlular kullanılmalı ve çeşme eller kurulandıktan sonra kağıt havlu kullanılarak kapatılmalıdır. Eller yıkandıktan sonra çeşme, çöp kovası vb. tekrar temas etmemelidir.
9- Islak mendiller, alkollü değilse dezenfeksiyon sağlamaz, özellikle merdiven altı üretimlerde içerisinde mantar üremesini engellemek için insan sağlığına zararlı ucuz kimyasallar eklenmektedir.
